banner87

Dolar yeniden yükselişte: Kur şoku nedir, ekonomiyi nasıl etkiler?

Merkez Bankası'nın faizi sabit tutma kararı, TL'nin dolar karşısındaki değer kaybını artırdı

Dolar yeniden yükselişte: Kur şoku nedir, ekonomiyi nasıl etkiler?

Merkez Bankası'nın faizi sabit tutma kararı, TL'nin dolar karşısındaki değer kaybını artırdı

24 Temmuz 2018 Salı 19:06
Dolar yeniden yükselişte: Kur şoku nedir, ekonomiyi nasıl etkiler?

Merkez Bankası'nın piyasa beklentilerinin aksine politika faizini sabit tutmasıyla Türk Lirası, ABD Doları karşısında hızlı değer kaybı yaşıyor. TL'nin Dolar karşısındaki kaybı yılbaşından bu yana ise yüzde 26. Ekonominin kur şoku nedeniyle krize girebileceği uyarıları yapılıyor. Peki kur şoku nedir? Neleri, nasıl etkiler?

Dünyanın hiçbir yerinde malların ve hizmetlerin fiyatı bir günden diğerine değişmez. Bir fincan kahvenin fiyatı ya da aylık yatan maaşlarda günlük değişimler yaşanmaz.

Ancak para piyasalarında işleyiş çok daha farklı. Para birimlerinin değeri her saniye değişiyor. Bir para biriminin değerindeki değişimler de şirketlerden tüketicilere kadar ekonominin tüm aktörlerini etkiliyor.

Para biriminin değerindeki ani ve yüksek frekanslı değişimler, 'kur şoku' olarak adlandırılıyor. Kur şoklarının enflasyondan faiz oranlarına, ithalat ve ihracattan istihdama kadar yayılabilen etkileri oluyor.

EKONOMİ LİTERATÜRÜ NE DİYOR?

Makroekonomi teorisine göre kur şokunun ilk etkisi doğrudan ya da dolaylı yollarla enflasyonda görülüyor.

Eğer Türk Lirası hızlı bir değer kaybı yaşarsa, ithal edilen tüm ürünlerin maliyeti ve dolayısıyla fiyatı artıyor.

Bir diğer etki ise ihracatta gözleniyor. Para biriminde yaşanan hızlı değer kaybı, ihraç edilen ürünlerin uluslararası piyasalarda daha rekabetçi hale gelmesini sağlıyor.Kur şokunun dolaylı etkileri ise istihdam piyasasında gözleniyor. Ekonomide enflasyon ile işsizlik arasındaki ilişki, 'Philips eğrisi' adı verilen teoriyle açıklanıyor. Philips eğrisine göre, enflasyonda yaşanan düşüş, işsizlikte artış yaratıyor.

Kur şokunun dolaylı etkileri ise istihdam piyasasında gözleniyor. Ekonomide enflasyon ile işsizlik arasındaki ilişki, 'Philips eğrisi' adı verilen teoriyle açıklanıyor. Philips eğrisine göre, enflasyonda yaşanan düşüş, işsizlikte artış yaratıyor.

EKONOMİK GERÇEKLER NE DİYOR?

Ekonomide teori ve gerçekler her zaman örtüşmez. Ekonomi teorisinde genellikle değişkenlerin aynı kaldığı varsayılarak hareket edilir. Bu da gerçekte ekonomide yaşanan dinamiklerin zaman zaman göz ardı edilmesi anlamına gelebilir.

Kur şoku nedeniyle yükselen enflasyon, tüketicilerin alım gücünü etkiler ve ücretler enflasyonun artış hızı oranında yükselmezse tüketime olumsuz yansıyor ve azalan tüketim de şirketlerin işten çıkarma yoluyla maliyet kısmasına neden olabiliyor.

FİYATLAR KUR ŞOKUNDAN NASIL ETKİLENİR?

Kur şokları bir ülke içerisindeki fiyatları iki yönden etkiliyor. Bir para birimi değer yitirdikçe, o ülke için ithalatın maliyeti yükseliyor.

Her sektör için kur şokunun maliyeti değişebiliyor.

İkinci etki ise şirketlerin kâr marjlarına bağlı olarak yaşanıyor. İthal girdi ile üretilen ürünlerin maliyeti kur şoku nedeniyle yükseldiğinde söz konusu sektördeki rekabetin düzeyine göre şirketler maliyeti tüketiciye yansıtma derecesi konusunda karar vermek durumunda kalıyor.

Rekabetin yoğun olduğu sektörlerde şirketler kâr marjlarını düşürerek kur şokunu tüketiciye yansıtmama yoluna giderken, daha az rekabetçi alanlarda para birimindeki değer kaybının maliyeti tüketiciye daha fazla yansıtılabiliyor.

Aynı şekilde ithal girdi mallarının oranının fazla olduğu sektörlerde de kur şoku fiyatlara daha fazla yansıyor.

Yani Philips eğrisi, teoriden pratiğe her zaman geçirilemeyebiliyor.

Önerilen Haberler
Anahtar Kelimeler:
Merkez BankasıFaizDolarKur
Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Cahil 2018-07-24 22:06:41

BEN TURKIYE DIYE BIR DEVLETIN OLDUGUNA INANCIM KALMADI KESKE DUNYAYA BIR AVRUPALI OLARAK GELSEYDIM

Avatar
İmam Bayıldı 2018-07-24 21:08:23

Ülkenin geleceğini betona bağlarsan olacağı bu. Üretim yok istihdam yok işsizleri millet kıraathanesinde beleş çay ve beleş kekle uyutamazsınız

Avatar
Suleyman Akcay 2018-07-25 02:21:00

merkez bankasi tekrar devletin eline gecmedigi Rothschild ailesinden
alinmadigi surece turkiye hep boyle somurulur.tayyip erdogan
m.bankasi olayinda haklidir.

Avatar
Daret Dik 2018-07-25 08:41:52

hiç şeyimizde değil artık isterse anasının şeyi olsun dolar dolarımız yok 1 ekmek tyiyiyorduk bu 16 yılda yarım ekmege düştü varsın çeyrek ekmege düşsün biz artık vaz geçtik oy veren godoşlar düşünsün bu ekmeği en çok onlar tüketiyor biz kek yiyiyoruz.