Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 2026 yılı Ocak-Temmuz dönemi bütçe verileri, akaryakıttan alınan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ile trafik para cezalarının bütçedeki seyrinde dikkat çekici bir ayrışma olduğunu ortaya koydu.
ABD-İran çatışmasının ardından petrol fiyatlarında yaşanan sert yükselişin tüketici fiyatları üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla mart ayında eşel mobil sistemi devreye alınırken, akaryakıt fiyatlarındaki artışın bir bölümü ÖTV'den karşılandı.
İlk 7 ayda petrol ve doğal gaz ürünlerinden alınan ÖTV gelirinde geçen yılın aynı dönemine göre 92 milyar TL'lik kayıp yaşanırken, trafik cezalarında 45 milyar TL'lik artış gerçekleşti.
AKARYAKIT ÖTV'SİNDE HEDEFİN SADECE YÜZDE 27,3'Ü GERÇEKLEŞTİ
Bakanlığın bütçe verilerine göre petrol ve doğal gaz ürünlerinden alınan ÖTV'de Ocak-Temmuz 2026 döneminde 200 milyar 396 milyon TL'lik tahakkuka karşılık 179 milyar 190 milyon TL tahsil edildi.
2026 bütçesinde söz konusu kalemden yıl genelinde 656 milyar 504 milyon TL gelir elde edilmesi öngörülüyordu. Böylece yılın 7 ayı geride kalmasına rağmen yıllık hedefin yalnızca yüzde 27,3'ü gerçekleştirilebildi.
Akaryakıttaki ÖTV kaybı, toplam ÖTV gelirlerinin performansına da yansıdı. Ocak-Temmuz döneminde toplam vergi gelirleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 37,3 artarken, toplam ÖTV gelirlerindeki artış yüzde 7,9'da kaldı.
ÖTV tahsilatı, 2025'in aynı dönemindeki 1 trilyon 24,3 milyar TL'den 1 trilyon 105,1 milyar TL'ye yükseldi.
2026'nın Ocak-Temmuz döneminde petrol ve doğal gaz kaynaklı ÖTV geliri ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 34,2 azalarak 272,4 milyar TL'den 179,2 milyar TL'ye geriledi.
GİB VERGİ KAYBINI AÇIKLAMIŞTI
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), eşel mobil sisteminin bütçeye maliyetine ilişkin mayıs ayında yaptığı açıklamada, 5 Mart'tan itibaren günlük tüketim tahminleri dikkate alındığında 86 milyar TL'lik ÖTV'den vazgeçildiğini bildirmişti.
ÖTV üzerinden alınamayan 17 milyar TL'lik KDV de hesaba katıldığında, GİB'in o tarihte açıkladığı toplam vergi kaybı 100 milyar TL'yi aşmıştı. GİB ayrıca petrol fiyatları ile vergi tutarlarının aynı seviyelerde kalması halinde yıl genelindeki vergi kaybının çok daha yüksek seviyelere çıkabileceğine işaret etmişti.
Akaryakıtta vergi gelirinden feragat edilirken bütçenin bir başka gelir kalemi olan trafik cezalarında ise ters yönde bir tablo ortaya çıktı.
TRAFİKTE 121,3 MİLYAR TL'LİK CEZA KESİLDİ
Ocak-Temmuz döneminde trafik para cezalarında tahakkuk eden tutar, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 58,5 artarak 76,4 milyar TL'den 121,3 milyar TL'ye yükseldi.
Aynı dönemde sürücülerden tahsil edilen trafik para cezaları ise 52 milyar 621 milyon TL oldu.
2026 yılı bütçesinde trafik para cezalarından yılın tamamında 73 milyar 345 milyon TL gelir elde edilmesi hedeflenmişti.
Böylece yılın ilk 7 ayında trafik cezalarındaki tahsilat, yıllık hedefin yüzde 71,7'sine ulaştı. Tahakkuk eden 121,3 milyar TL'lik ceza tutarı ise yıllık tahsilat hedefinin yüzde 65,3 üzerine çıktı.
Tahakkuk ile tahsilat arasındaki fark da 68,6 milyar TL'ye ulaştı. Başka bir ifadeyle, ilk 7 ayda tahakkuk eden trafik cezalarının 52,6 milyar TL'si tahsilata dönüşürken yaklaşık 68,6 milyar TL'lik bölümünde tahakkuk-tahsilat farkı oluştu.