Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2025 Gelir Dağılımı İstatistikleri, ülkedeki gelir adaletsizliğinin boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi. 2024 yılı verileri esas alınarak hazırlanan araştırmaya göre, toplumun en zengin yüzde 20’lik kesimi toplam gelirin yüzde 48’ini alırken, en düşük gelir grubunun payı sınırlı bir artışla yüzde 6,4 seviyesinde kaldı.
Verilere göre üst gelir grubunun payı bir önceki yıla kıyasla 0,1 puan gerilerken, en yoksul yüzde 20’nin gelirden aldığı pay yine 0,1 puanlık artış gösterdi. Ancak tablo, gelir dağılımındaki eşitsizliğin halen yüksek seyrettiğini ortaya koydu.
GELİR EŞİTSİZLİĞİ GÖSTERGELERİ HÂLÂ YÜKSEK
Gelir dağılımındaki adaletsizliği ölçen Gini katsayısı, 2025 yılı için 0,410 olarak hesaplandı. Bu oran bir önceki yıla göre küçük bir düşüşe işaret etse de, eşitsizliğin sürdüğünü gösteriyor. Sosyal transferler hariç tutulduğunda Gini katsayısı 0,473’e kadar yükselirken, brüt gelir üzerinden yapılan hesaplamada ise 0,422 olarak belirlendi.
En zengin yüzde 20’nin gelirinin en yoksul yüzde 20’ye oranını gösteren P80/P20 oranı 7,5’e gerilerken, en zengin yüzde 10 ile en yoksul yüzde 10 arasındaki farkı yansıtan P90/P10 oranı 12,9 oldu.
HANEHALKI GELİRLERİ SERT ARTTI
Türkiye genelinde yıllık ortalama hanehalkı kullanılabilir geliri yüzde 76,7 artışla 662 bin 414 TL’ye yükseldi. Eşdeğer hanehalkı kullanılabilir fert geliri ise yüzde 77,3 artarak 332 bin 882 TL olarak hesaplandı.
En yüksek ortalama fert geliri tek kişilik hanehalklarında görülürken, en düşük gelir ise birden fazla çekirdek ailenin bulunduğu hanelerde kaydedildi.
GELİRİN YARISI MAAŞ VE ÜCRETTEN
Toplam gelir içinde en büyük payı yüzde 49,7 ile maaş ve ücret gelirleri aldı. Müteşebbis gelirlerinin payı gerilerken, sosyal transferlerin toplam gelir içindeki payı yüzde 18,2 oldu. Sosyal transferlerin büyük bölümünü ise emekli ve dul-yetim aylıkları oluşturdu.
EN YÜKSEK KAZANÇ ÜNİVERSİTE MEZUNLARINDA
Eğitim durumuna göre bakıldığında, en yüksek yıllık ortalama esas iş geliri yükseköğretim mezunlarında görüldü. Üniversite mezunları yılda ortalama 566 bin TL kazanırken, bu rakam lise altı eğitimlilerde 290 bin TL, herhangi bir okul bitirmeyenlerde ise 183 bin TL seviyesinde kaldı.
Sektörel bazda en yüksek ortalama gelir hizmet sektöründe, en düşük gelir ise tarım sektöründe kaydedildi. İşverenler, yıllık ortalama 1,2 milyon TL ile en yüksek gelire sahip grup oldu.
BÖLGESEL FARKLAR DİKKAT ÇEKTİ
Bölgesel dağılıma bakıldığında, en yüksek fert geliri Ankara, İstanbul ve İzmir’de ölçülürken; en düşük gelir Van, Muş, Bitlis ve Hakkari’yi kapsayan TRB2 bölgesinde gerçekleşti. Gelir eşitsizliğinin en belirgin olduğu bölgeler ise İç Anadolu ve Akdeniz’in bazı kesimleri oldu.
GELİR GRUPLARI ARASINDAKİ GEÇİŞ SINIRLI
Araştırma, gelir hareketliliğinin de sınırlı olduğunu ortaya koydu. En zengin yüzde 10’luk grupta yer alanların yüzde 68’i, bir yıl sonra da aynı gelir grubunda kaldı. En yoksul yüzde 10’luk kesimde bulunanların ise büyük bölümü alt gelir grubundan çıkamadı.
TÜİK verileri, gelirlerdeki artışa rağmen gelir dağılımındaki uçurumun kalıcı hale geldiğini ve ekonomik büyümenin toplumun tüm kesimlerine eşit yansımadığını gösterdi.