BIST 100, Borsa İstanbul Pay Piyasası’nın genel performansını yansıtan ve referans gösterge olarak takip edilen bir endekstir. Endeksin içinde bulunduğumuz yıla yükseliş eğilimiyle başlamış olması ve ocak ayında %22,9 değer kazanması dikkat çekmiştir.
Borsa İstanbul’da yılın 2. bilanço çeyreği geride kalmasının ardından ise yılın son tamamlanan bilanço döneminde şirketlerin finansal sonuçlarında sektör ve şirket bazlı ayrışmalar öne çıkmıştır. BIST 100 şirketlerinin FAVÖK’ü geçen yılın aynı dönemine göre %14, net kârı ise %49 artış göstermiştir.
Endekste yer alan hisselerin nasıl seçildiğine ise yakından bakmak BIST 100 hesaplamasının kavranması noktasında faydalıdır. Fiilî dolaşımdaki payların piyasa değeri, işlem hacmi ve belirlenen tüm uygunluk kriterleri dikkate alınarak BIST 100 hisse seçimi yapılır. Endeks aynı zamanda BIST 30 ve BIST 50 endekslerine dâhil payları da kapsamaktadır.
Bunun yanı sıra BIST 100’de yer alıp temettü dağıtan hisseler bulunmaktadır. Bu rakam şirketlerin temettü açıklamalarına göre çeyreklik bazda değişebilmekle beraber BIST 100’deki 29 şirket düzenli temettü dağıtmaktadır. Bu nedenle BIST 100 fiyat endeksi ve getiri endeksi arasında ayrım bulunmaktadır. Fiyat endeksinde nakit temettü endeks dışında kalmakta, getiri endeksinde ise temettülerin yeniden yatırıldığı varsayımına göre hesap yapılmaktadır.
BIST 100 Nasıl Hesaplanır?
Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda işlem görülen her saniye BIST 100 yeniden hesaplanmaktadır. BIST 100’de yer alan tüm hisseler aynı ağırlığa sahip olmadığı için fiilî dolaşımdaki piyasa değeri yüksek şirketlerin fiyat değişimleri endeks üzerinde daha belirgin etki oluşturmaktadır.
Bu hesaplamada payın güncel fiyatı, fiilî dolaşım oranı, ağırlık katsayısı ve endeks böleni kullanılır. Sermaye artırımı, birleşme, bölünme ve/veya endeks kapsamındaki değişikliklerde endeks böleninde düzeltmeye gidilmektedir.
BIST 100’ü Etkileyen Gelişmeler
BIST 100 makroekonomik gelişmelerden ve jeopolitik risklerden etkilenmektedir. Merkez Bankası’nın faiz politikasına etki edebilecek veriler BIST 100’de hareketliliğe neden olabilmektedir. Enflasyon verisi, işsizlik ve büyüme rakamları Merkez Bankası’nın para politikasına dair beklentileri şekillendirdiği için BIST 100’ün bu verilerden etkilenmesi öngörülür. Piyasaları etkileyen diğer koşullar da ele almakla birlikte sıkı para politikası beklentilerini artıran veriler BIST 100’ü baskılarken faiz indirimi beklentilerini artıran veriler ve gelişmeler BIST 100’ü desteklemektedir. Merkez Bankası’nın sıkı para politikası kararına ise yüksek enflasyon verisi başta olmak üzere birçok faktör neden olabilmektedir.
Artan faiz oranları veya sıkılaşan para politikası şirketlerin borçlanma ve yatırım maliyetlerini artırdığı için BIST 100’ün zayıflamasına neden olabilmektedir. Yurt içi makro veriler dışında BIST 100, küresel risk iştahından da etkilenmektedir. Artan iştah yabancı yatırımcının daha çok BIST 100 hisselerine yönelmesini beraberinde getirmektedir.
Bunun yanı sıra BIST 100’ün en hareketli olduğu dönemler bilanço açıklama dönemleri olarak öne çıkmaktadır. BIST 100 endeksinde yer alan şirket bilançolarında artan favök ve brüt kar marjları endeksi yukarı çekerken endeksi etkileyecek düzeyde kötü bilanço dönemi endekste aşağı yönlü dalgalanmalara neden olabilmektedir.
BIST 100’e Sektörel Bakış
BIST 100 yorumları incelenirken endeksin sektörel dağılımı ve bu dağılımda hangi sektörlerin endeks ağırlığının yoğun olduğuna dikkat edilebilir. Yakından takip edildiği üzere BIST 100’de bankacılık sektörü, holding, havacılık ve telekomünikasyon şirketlerinin payı diğer sektörlere kıyasla öne çıkmaktadır. Bu nedenle bu sektörlerdeki şirketlerin finansal performansı endeksi daha fazla etkileyebilmektedir.
BIST 100 kapsamı üçer aylık endeks güncelleme dönemlerinde gözden geçirilir. Endekse eklenecek ve endeksten çıkarılacak paylar bu değerlendirmeler sonucunda belirlenir. Şirketlerin endeks içindeki ağırlıkları ise pay fiyatları ve fiilî dolaşımdaki piyasa değerlerindeki değişimlere bağlı olarak zaman içinde farklılaşabilmektedir.
BIST 100’e sektörel olarak bakmanın yanı sıra teknik açıdan da bakılabilir. Güvenilir aracı kurumlar tarafından yapılan teknik analizler, yorumlar, ekonomik takvimde yaklaşan veriler ve bilanço tarihleri takip edilerek görülebilecek olası senaryolar değerlendirilebilir. Ancak teknik analiz göstergelerinin her durumda kesin sonuç vermediğinin altı çizilmelidir.
Farklı sektörlerden şirketleri kapsaması nedeniyle BIST 100, Türkiye pay piyasasının genel eğilimini değerlendirmede kullanılan temel göstergelerden biridir. Bu nedenle banka ve aracı kurumların araştırma birimleri tarafından hazırlanan BIST 100 yorumları ve analizleri yatırımcılar tarafından yakından takip edilmektedir.
BIST 100’e Nasıl Yatırım Yapılır?
BIST 100 bir yatırım aracı olmadığı için BIST 100’e doğrudan yatırım yapılamamaktadır. Ancak BIST 100’de yer alan hisselere ağırlığı oranında yatırım yapılabilmektedir. Bunun için endeksteki payları güncel ağırlıkları oranında içeren bir portföy oluşturulabilir. Bunun yanı sıra BIST 100’ü dayanak alan fonlara yatırım yapmak da BIST 100 hareketliliği değerlendirmenin alternatif yollarındandır.
BIST 100’de yer alan hisse grafiklerini incelemek ve gerçek hesaba geçmeden demo hesaptaki 100.000 Türk Lirası sanal bakiye ile test işlemleri yapmak için GCM Borsa uygulamasını indirebilirsiniz.
BIST 100 yatırım değerlendirmeleri sırasında riskler ve avantajlar göz önünde bulundurulmalıdır. İncelenen BIST 100 yorumlarının dengeli bir şekilde piyasa risklerinden, kur etkisinden ve sektör yoğunlaşmasından bahsedip bahsetmediğine dikkat edilebilir. Bu değerlendirmelerin dolar bazlı yapılması ise TL bazlı yükselişin enflasyon ve kur etkisinden ne kadar sıyrıldığını göstermesi açısından faydalıdır.