Geleneksel olarak dinî bilginin ve hüküm verme sürecinin ehli tarafından yürütüldüğü İslam dünyasında, son yıllarda dikkat çeken bir gelişme göze çarpıyor: Yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin, fetva yani hukukî ve dinî hüküm süreçlerine dâhil olma potansiyeli.
Bazı ülkelerde yürütülen çalışmalar, yapay zekânın fetva hazırlama sürecinde ön araştırma ya da taslak oluşturma aşamasında kullanılabileceğini ortaya koyuyor. Bu tür sistemler, geniş kapsamlı dinî metinleri, önceki fetvaları ve benzer hüküm örneklerini makine öğrenimi ve doğal dil işleme yöntemleriyle analiz edebiliyor.
Ancak yapılan araştırmalar, üç temel soruna dikkat çekiyor. Yapay zekâ; toplumsal bağlamı, bireysel farklılıkları ve kültürel detayları insan kadar kavrayamıyor. Ayrıca fetva verme sürecinde gerekli olan sorumluluk, vicdan ve yorumlama yeteneği gibi insani unsurların makinelere devredilmesi etik açıdan tartışmalı görülüyor. Bunun yanında, yapay zekâ sistemlerinin hangi kaynaklarla eğitildiği ve hangi mezhebi yaklaşımları benimsediği gibi konular da önemli bir belirsizlik oluşturuyor.
Bazı dinî kurumlar ise yapay zekânın fetva süreçlerinde doğrudan karar verici değil, destekleyici bir araç olarak kullanılabileceğini belirtiyor. Bu görüşe göre yapay zekâ, dinî bilgiyi daha erişilebilir hale getirme ve genç kuşakların sorularına hızlı yanıt bulma açısından bir kolaylık sağlayabilir.
Türkiye açısından bakıldığında, yapay zekâ destekli bir fetva sistemi henüz uygulamaya geçmemiş olsa da küresel ölçekte yürütülen tartışmaların yakından takip edildiği görülüyor.
Sonuç olarak, “geleceğin fetvası” ifadesi şimdilik bir potansiyeli işaret ediyor. Ancak yapay zekânın dinî hüküm verme sürecinde tamamen yetkin hale gelmesi, hem teknik hem de ahlaki açıdan uzun vadeli tartışmalara açık bir konu olarak öne çıkıyor. Dinî hayat, hukuk ve teknolojinin kesiştiği bu yeni alan; sadece dijitalleşmenin değil, aynı zamanda inanç, otorite ve etik dengelerinin de yeniden tanımlanacağı bir döneme işaret ediyor.