Dünya genelinde son günlerde en çok tartışılan konulardan biri olan Lindsay Clancy davasında karar aşamasına gelindi. Tarihi dava; tıp dünyasını, yargı sistemini, feminist grupları ve kamuoyunu ikiye böldü.

Massachusetts eyaletinin Duxbury kasabasında 24 Ocak 2023 tarihinde yaşanan olaylar zinciri, ABD yargı tarihinin en ağır krizlerinden birinin başlangıcı oldu. Tüm dünyada geniş yankı uyandıran davada gözler jürinin vereceği nihai karara çevrildi.

LİNDSAY CLANCY DAVASININ AYRINTILARI

24 Ocak 2023 tarihinde yaşanan olayda, doğum ve çocuk hemşiresi olan 36 yaşındaki Lindsay Clancy, eşi Patrick Clancy’yi akşam yemeği ve eczaneden ilaç alması için dışarı gönderdi.

Eşinin evden ayrıldığı kısa zaman diliminde Lindsay; 8 aylık, 3 ve 5 yaşlarındaki üç çocuğunu (Callan, Dawson ve Cora) evlerinin bodrum katında egzersiz bantlarıyla boğdu. Ardından evin ikinci katındaki pencereden atlayarak intihar girişiminde bulundu. İki büyük çocuk olay yerinde, 8 aylık bebek ise kaldırıldığı hastanede yaşamını yitirdi. Lindsay Clancy, omurga hasarı nedeniyle belden aşağısı felç olarak hayatta kaldı.

DÜNYAYI İKİYE BÖLEN TARTIŞMA: TASARLANMIŞ CİNAYET Mİ, DOĞUM SONRASI PSİKOZ MU?

Plymouth Üst Mahkemesi'nde görülen davada temel hukuki ve tıbbi çatışma, eylemin Doğum Sonrası Psikoz (Postpartum Psychosis) krizinden mi yoksa bilinçli bir cinayet planından mı kaynaklandığı noktasına kilitlendi.

Associated Press’in aktardığı mahkeme tutanaklarına göre, adli psikiyatri uzmanları Dr. Phillip Resnick ve Dr. Paul Zeizel, mahkemedeki ifadelerinde Lindsay’nin olay anında ağır bir psikotik atak geçirdiğini belirtti. Lindsay’nin avukatı Kevin Reddington ise müvekkiline olay öncesindeki kısa süreçte 13'ten fazla farklı anti-depresan ve psikotropik ilaç reçete edildiğini, teşhis edilmemiş bipolar bozukluğu olan kadında bu ilaçların ağır psikozu tetiklediğini öne sürdü.

FBI’A GÖRE TASARLANMIŞ BİR CİNAYET

Eyalet savcıları Shanan Buckingham ve Jennifer Sprague, Lindsay'nin eylemi detaylıca kurguladığını savundu. Olay günü çocuklarıyla kardan adam yapıp sakin göründüğünü, eşini evden uzaklaştırmak için restoran mesafesini ve zamanlamasını Google üzerinden hesaplayarak sipariş verdiğini vurguladılar.

Davanın son tanığı olarak dinlenen FBI adli psikiyatristi Dr. Gregory Saathoff, Lindsay’nin eylem esnasında doğru ile yanlışı ayırt etme yetisine sahip olduğunu belirtti. Saathoff, eylemin hemen ardından duyulduğu iddia edilen seslerin kesilmesinin tıbbi literatürde sıra dışı bir durum olduğuna dikkat çekti.

FEMİNİST GRUPLARDAN LİNDSAY’YE DESTEK

ABD basınının adliye sahasından aktardığı bilgilere göre, duruşmalar boyunca Plymouth Üst Mahkemesi önünde toplanan yaklaşık 300 kişilik grup, üzerlerinde "She Needed Help" (Yardıma İhtiyacı Vardı) ve "Believe" (İnanın) yazılı pembe kıyafetlerle eylem yaptı. Gösteriyi düzenleyen kadın sağlığı örgütleri ile STK'lar; ABD sağlık sisteminin doğum sonrası annelere sunduğu psikolojik desteğin yetersizliğine ve toplumsal "kusursuz anne" baskısına dikkat çekti.

1 MİLYON DOLARI AŞAN YARDIM KAMPANYASI TEPKİ ÇEKTİ

Boston 25 News'in aktardığı bilgilere göre; Lindsay Clancy'ye destek veren kadın grupları ve sosyal medya kullanıcıları, GoFundMe platformu üzerinden sanığın anne ve babasına yardım amacıyla bir bağış kampanyası başlattı. Kısa sürede 1 milyon doları aşan bağış miktarı, ABD kamuoyunda büyük bir tartışmayı beraberinde getirdi. GoFundMe platformunun şiddet suçluları için para toplanmasını yasaklayan kuralları, fonun 'aile masrafları' adı altında toplanmasıyla aşıldı. Kampanyaya destek veren binlerce kadın Lindsay ile empati kurduklarını belirten mesajlar paylaşırken, çocuk hakları savunucuları ve karşıt gruplar bu durumu 'trajedinin finansal olarak ödüllendirilmesi' olarak nitelendirerek sert tepki gösterdi.

ÇOCUK HAKLARI VE EŞİTLİK TARTIŞMALARI

Karşıt görüşteki toplumsal gruplar ve çocuk hakları savunucuları ise eylemin cezasız kalmaması gerektiğini vurguladı. Sosyal medyada "beyaz ve orta sınıf ayrıcalığı" (white privilege) eleştirisi yapılarak, benzer bir eylemin azınlık mensubu veya alt sınıftan bir kadın tarafından işlenmesi durumunda "akıl sağlığı" savunmasının bu kadar toleransla karşılanmayacağı iddia edildi.

JÜRİDEKİ KADIN ÇOĞUNLUĞU 'TARAFSIZLIK' TARTIŞMASI BAŞLATTI

Davanın kaderini belirleyecek jüri heyetinin 9 kadın ve 3 erkekten oluşması, ABD kamuoyunda ve hukuk çevrelerinde ciddi bir güven ve tarafsızlık tartışmasını beraberinde getirdi.

USA Today ve Boston Globe gibi yayın organlarının hukuki analizlerine göre, jürideki yüzde 75'lik kadın ağırlığı her iki taraf için de farklı riskler taşıyor:

• 'Annelik Empatisi' Eleştirisi: Savcılık taraftarları ve bazı hukuk yorumcuları, kadın jüri üyelerinin "doğum sonrası psikoz" ve annelik baskısı savunmalarına duygusal olarak daha yakın durabileceğini öne sürüyor. Bu durumun, ceza sorumluluğu tespiti açısından bir "empati sapması" (empathy bias) yaratarak kararın güvenirliğini zedeleyebileceği iddia ediliyor.

• Tersine Tepki Riski: Savunma kaynakları ve adli psikologlar ise annelik deneyimine sahip kadınların, çocuk cinayeti vakalarında sanığa karşı çok daha sert, tepkisel ve yargılayıcı bir tutum takınabileceğine dikkat çekiyor.

Hukuk uzmanları, jüri seçim sürecinde her iki tarafın da bu hassas dengeyi gözeterek strateji kurduğunu, ancak mevcut tablonun vereceği kararın meşruiyetinin uzun süre tartışılacağını belirtiyor.

GÖZLER JÜRİDEN ÇIKACAK OY BİRLİĞİ KARARINDA

Associated Press (AP)'in bildirdiğine göre Plymouth Üst Mahkemesi'nde 22 gün süren duruşma maratonunun ardından Yargıç William Sullivan, kapanış savunmalarının tamamlanmasıyla davayı resmen jüriye devretti. Davanın kaderi, Yargıç Sullivan'ın talimatıyla kapalı kapılar arkasında müzakerelere başlayan 12 kişilik jüri heyetine teslim edildi.

Amerikan ceza yargılaması usulleri gereği jürinin oy birliğiyle karara varması için kısıtlayıcı bir zaman sınırı bulunmuyor. Müzakerelerine devam eden jürinin; oy birliğiyle 'birinci derece cinayet', 'ikinci derece cinayet', 'taksirle öldürme' veya 'akıl sağlığı yetersizliği nedeniyle beraat' kararlarından birini açıklaması bekleniyor.