OGM’de ÇED toplantılarına katılıp kurum görüşünü oluşturmaya yetkili birimin müdürü Hatice Songür, blok bir ormanı ikiye bölen ve yangın riskini artıran güzergâh için “ÇED görüşü olumsuz ” dedi; kısa süre sonra görevden alındı.
Bu gelişme, ÇED süreçlerinde teknik değerlendirmelerin mi yoksa idari baskının mı belirleyici olacağı sorusunu gündeme taşıdı. YEKA RES-2 kapsamındaki GAİA RES projesi, Muğla’da planlanan yaklaşık 30 kilometrelik enerji iletim hattı (ENH) nedeniyle ÇED sürecinin bağımsızlığına ilişkin tartışmaların odağında. Uzmanlara göre hattın blok ve bütüncül bir ormanı ikiye bölmesi, yalnızca habitat bütünlüğünü bozmakla kalmıyor; orman içi erişimi artırarak yangın çıkış ihtimalini ve yangınların yayılma hızını yükselten kalıcı bir risk yaratıyor.
Bu nedenle Orman Bölge Müdürlüğü ile Orman Genel Müdürlüğü (OGM), ÇED sürecinde defalarca olumsuz görüş bildirerek güzergâh değişikliği talep etti. Olumsuz görüşlerin temelinde; hattın yaklaşık 30 kilometre gibi uzun bir bağlantı ile yapılacak olması, güzergâhın yaklaşık %95’inin orman mülkiyetinde kalması ve yalnızca direk yerleriyle sınırlı kalmayıp direklere ulaşım için açılacak servis yollarıyla birlikte hat koridoru boyunca çok sayıda ağacın kesilmesinin kaçınılmaz olması yer alıyor.
Uzmanlar, bu unsurların orman bütünlüğünü bozduğu, yangın riskini artırdığı ve ekosistem üzerinde kalıcı etkilere yol açtığı görüşünde. Edinilen bilgilere göre, OGM bünyesinde ÇED görüşünü oluşturan birim, mevcut güzergâh değiştirilmeden bu haliyle ÇED olumlu görüşü verilmeyeceğini TEİAŞ’a açık ve ısrarlı biçimde iletti. Uzmanlar, güzergâh değişikliğinin enerji projelerinde olağan ve etkili bir alternatif çözüm olduğunu; yangın riski yüksek orman alanlarından kaçınmanın, çevresel etkiyi azaltmanın en temel yolu sayıldığını vurguluyor. Bu noktada gözler, OGM İzin ve İrtifak Daire Başkanlığına çevriliyor. Dairenin başındaki Aytunç Nane’nin, süreçte nasıl bir rol üstlendiği kamuoyunda sorgulanmaya başlandı.
Yangın riski yüksek ve geçmişte defalarca yangın yaşanmış bölgelerde, olumsuz görüşlerin olumluya çevrilmesine yönelik idari bir yönlendirme olup olmadığı sorusu yanıt bekliyor. Buna karşın kulislerde, proje sahibi Enerjisa’nın ÇED’de “olumlu görüş” alınabilmesi için OGM nezdindeki temaslarını artırdığı konuşuluyor. Bu temaslarda, Eski Orman Bakan Yardımcısı olan ve bugün resmî bir görevi bulunmayan avukat olan bu ismin devreye girdiği yönündeki iddialar Ankara’da dile getiriliyor. Daha önce de benzer bir dosya gündeme gelmişti Kamuoyuna yansıyan bilgilere göre, OGM İzin ve İrtifak Daire Başkanlığı bünyesinde geçmişte ÇED sürecinde olumsuz görüş verilen bir projenin idari işlemlerle olumluya çevrilmesine ilişkin Daire Başkanı Aytunç Nane hakkında yargı sürecinin bulunduğu da konuşuluyor.
Söz konusu dosyada, ÇED mekanizmasının teknik ve çevresel gerekçeler yerine idari tercihlerle yönlendirilip yönlendirilmediği tartışma konusu olmuştu. Bu geçmiş iddialar, GAİA RES sürecinde izin–irtifak hattının rolüne ilişkin soru işaretlerini daha da artırıyor. Kısa süre sonra güzergâh değişikliği ısrarını sürdüren ÇED Şube Müdürü Hatice Songür’ün görevden alınması, tartışmaları daha da alevlendirdi. Resmî bir gerekçe açıklanmadı.
Daire Başkanlığı ÇED görüşünü değiştirmek için personellerin yerini mi değiştiriyor? Zamanlama ise şu soruyu gündeme taşıdı: Yangın riski ve yoğun ağaç kesimi gerekçeleriyle “olmaz” denilen bir hat, idari müdahalelerle “olur” mu kılınıyor? Öte yandan, söz konusu güzergâh değişikliğinin yeni bir ÇED raporu gerektirdiği için süreci uzattığı belirtiliyor.
Buna karşılık, alternatif güzergâhların değerlendirilmesi, yangın riskini düşürüp orman bütünlüğünü koruyabilecek en rasyonel yol olarak gösteriliyor. Soru net: %95’i orman mülkiyetinde kalan, servis yollarıyla birlikte geniş çaplı ağaç kesimi gerektiren ve yangın riskini artırdığı belirtilen bir güzergâh neden ısrarla korunuyor?